Stan akwarium

Akwarium po ostatniej przycince rozwija się super. Na powierzchni wody widać pęcherzyki tlenu z fotosyntezy. Uważny obserwator zobaczy jak szybko rosną rośliny porównując zdjęcie sprzed dwóch dni. Wystarczy spojrzeć na liść anubiasa po lewej. Widać też różnicę na łodygowcach dosadzonych z tyłu.

Stan akwarium

W akwarium zrobiłem sporą przycinkę. Przez dłuższy czas działało bez CO2 (ze zmniejszonym oświetleniem), ale rezultaty nie za bardzo mi się podobały. Głównie dlatego, że zaniknęły bardziej wymagające gatunki roślin. 

W tej chwili CO2 znowu jest podłączone i rośliny pięknie bąbelkują. Prowadzenie akwarium z CO2 jest dla mnie łatwiejsze a przede wszystkim efekt bardziej cieszy oko. Bez CO2 akwarium zrobiło się smutne i ciemne a rośliny rosły bardzo powoli.

Utrzymanie akwarium w dobrym stanie

Każdy akwarysta chciałby aby jego akwarium cieszyło oko i nie sprawiało problemów. W tym artykule przedstawię zasady, których się trzymam, żeby moje akwarium nie popadało w ruinę.

Codzienna pielęgnacja

Operacje, które należy wykonać codziennie nie zajmują dużo czasu i normalnie wykonuje się je "przy okazji" podziwiania akwarium. Należy pamiętać o:

• sprawdzeniu temperatury (grzałka może się przepalić) - zdarzyło mi się, że grzałka z termostatem powodowała spięcie w momencie włączenia się termostatu i wywalało mi bezpiecznik w domu. Skutek był taki, że akwarium stało kilka godzin bez filtracji i ogrzewania.
• kontroli wizualnej - np. wyciek z akwarium lub filtra, ostatnio zdarzyło mi się rzucić szmatkę do wycierania akwarium na obudowę, a że z tyłu jest dostęp do lustra wody, to kapilarnie wyciągnęła z litr wody na podłogę.
• kontroli podawania dwutlenku węgla - przy kończącej się butli i źle ustawionym reduktorze może dojść do niekontrolowanego zwiększenia dozowania. Zaworek precyzyjny ma często minimalne ciśnienie pracy poniżej którego może nie pracować prawidłowo. Najpierw, przy odłączonym zaworku ustalamy odpowiednie ciśnienie robocze, a dopiero potem dławimy przepływ CO2 za pomocą zaworka precyzyjnego. Zdarzyło mi się wyregulować zaworek już po tym jak zawór czasowy odciął zasilanie CO2 z butli (zupełnie zapomniałem o tym). Skutek był taki, że straciłem większość rybek. Teraz podaję dwutlenek węgla całą dobę, ale w mniejszej ilości.
• kontroli zwierząt - zawsze może się zdarzyć, że padnie jakaś rybka lub ślimak. Martwe zwierzę należy jak najszybciej usunąć. Raz padł mi kirysek panda i nie zauważyłem tego rano, po kilku godzinach, gdy wróciłem z pracy sytuacja była już bardzo poważna. Gwałtowny rozwój pierwotniaków objawił się jako biały zakwit wody i zabrał większość tlenu z akwarium. Rybki udało się uratować.
• podaniu nawozów - niektóre nawozy trzeba podawać codziennie, ale w niewielkich dawkach (np. EasyCarbo). Nawóz mikro (żelazowy) też lepiej podawać co dzień niż raz w tygodniu (żelazo szybko się utlenia i nie jest dostępne dla roślin). Ja preferuję codzienne podawanie EasyCarbo (węgiel w płynie) i nawozu mikro.
• nakarmieniu zwierząt - o tym też trzeba pamiętać. Jeden dzień w tygodniu możemy rybkom zrobić głodówkę. Na pewno nic im nie będzie. Większość ryb da radę wytrzymać bez jedzenia do dwóch tygodni, ale ja na dłuższe wyjazdy mam karmnik automatyczny, który przykręcam do krawędzi akwarium. Sprawdza się doskonale.

Raz w tygodniu

Cotygodniowa praca przy akwarium może zająć trochę dłużej. Dobrze mieć na ten cel co najmniej pół godziny. Czasami może być to trochę krócej czasami dłużej, niektóre czynności mogą być wykonywane rzadziej (zależy od tempa wzrostu roślin).

Co tydzień należy:

• przyciąć rośliny - zależnie od akwarium i warunków w nim panujących przycinka może być wymagana co dwa lub trzy tygodnie, czasami nawet dłużej. Podawanie CO2 i nawozów znacznie przyspiesza wzrost roślin (i utrzymuje je w dobrym stanie). Ja staram się co tydzień przyciąć i przesadzić to co się za bardzo rozrosło. Z niektórych gatunków roślin musiałem zrezygnować, bo za szybko rosły i cotygodniowa przycinka była koszmarem. W pracy z kolei mam akwarium ze słabym światłem i bez CO2 (ale nawozy podaję), gdzie rośliny można przycinać co miesiąc albo i rzadziej.
• wymienić część wody - to jak dużo i jak często podmieniać zależy głównie od tego jak dużo karmimy (ilość ryb niewiele tu zmienia, wpływ na wodę ma to ile dodajemy pokarmu, bo tylko to ryby przetwarzają). Ja wymieniam 20-30% co tydzień, chociaż czasami zdarza mi się pominąć podmiankę. Bez wymiany wody składniki pokarmowe (głównie azot) będą się kumulowały, co może zaszkodzić zwierzętom (najprędzej krewetkom) oraz może doprowadzić do gwałtownego wzrostu glonów. Nie chcesz mieć glonów, utrzymuj azot nisko, taka jest moja zasada. Przy okazji wymiany wody można ściągnąć osad z dna (jeżeli występuje). Często jest to niemożliwe z powodu bujnego rozrostu roślin. U mnie w akwarium po prostu podmieniam wodę.
• wyczyścić filtr mechaniczny - jeżeli jest filtr mechaniczny (wyłapujący grube zanieczyszczenia), to należy go czyścić nawet co tydzień (można płukać pod kranem, nawet w gorącej, chlorowanej wodzie). Jeżeli jest to jedyny filtr (działający też jako filtr biologiczny) to czyścimy jak najrzadziej (gdy przepływ wody wyraźnie się zmniejsza) i tylko w wodzie pobranej z akwarium, żeby nie zniszczyć kultur bakterii, które się rozwinęły na wkładzie filtra.
• dodać nawozy - raz w tygodniu, po podmianie wody dodaję nawóz makro. Daję jednorazowo pełną dawkę tygodniową. Kiedyś dawkowałem codziennie, ale nie widzę różnicy (podaję nawóz z małą ilością azotu 10mg/l).

A czasami...
Są też operacje, które w akwarium wykonujemy bardzo rzadko, ale także trzeba o nich pamiętać:

• wymiana świetlówek - świetlówki T8 wymieniamy częściej (np. co rok), świetlówki T5 (rurki 16mm) można wymieniać dużo rzadziej, gdyż ubytek mocy światła nie jest w nich tak duży. Wymiany można dokonać co 2-3 lata. Co do żarników halogenowych, nie mam doświadczenia.
• restart akwarium - czyli założenie akwarium od nowa. Restart robi się wtedy, gdy chcemy zmienić aranżację, lub stan akwarium jest taki, że ciężko go uratować (np. masowy rozwój glonów). Może być problematyczne, gdy nie mamy gdzie trzymać rybek przez około 4 tygodnie zanim akwarium ponownie dojrzeje. Jeżeli mamy nieczyszczone filtry, to dojrzewanie może być szybsze.
• wymiana akwarium - może się zdarzyć, że akwarium (nawet po długim czasie) rozszczelni się. Moje akwarium (kupione 10 lat temu) jest już mocno podrapane.

W skrócie
Moje akwarium utrzymuję w dobrym stanie przez dozowanie dwutlenku węgla i nawozów, cotygodniowe podmiany wody i regularne przycinki roślin.

Recenzja książki - Rośliny w akwarium.

Rośliny w akwarium
Ekologia roślin wodnych dla akwarystów.
Diana Walstad

Ilość stron: 186
Format: 153×21.8 cm; 5 kolorowych zdjęć, 47 tabel, 51 rysunków
Oprawa: Twarda

Polskie wydanie książki pojawiło się w roku 2007 i od razu zawojowało serca polskich akwarystów. Książka zebrała na forach internetowych bardzo pochlebne opinie. Naukowe podejście do procesów zachodzących w akwarium i zebranie w jednym miejscu tylu ciekawych wyników badań jest podejściem unikatowym jeżeli chodzi o książki dla akwarystów. Książka ta jest wyjątkowa pod każdym względem.

Książka nie opisuje gatunków roślin i ich wymagań. Zamiast tego znajdują się w niej opisy procesów zachodzących w akwarium. Dowiemy się z niej o wpływie metali ciężkich na rośliny, wzajemnym wpływie roślin na siebie (allelopatia), także o bakteriach w akwarium i ich wpływie na środowisko wodne. Dużo dowiemy się o źródłach składników pokarmowych w środowisku wodnym i o tym jak rośliny pobierają różne składniki pokarmowe.

Książka zawiera tak dużo użytecznych informacji, że może służyć przez bardzo długi czas jako inspirujące źródło wiedzy na temat procesów zachodzących w akwarium. Dowiemy się jak założyć i utrzymać w dobrym stanie akwarium niewielkim kosztem. Miłośnicy akwariów roślinnych na pewno znajdą w niej mnóstwo ciekawych informacji niezależnie od tego jakim rodzajem akwarium są zainteresowani.

Polecam książkę każdemu, kto chce mieć piękne akwarium i pogłębić swoją wiedzę akwarystyczną.

Samodzielne przygotowanie nawozów do akwarium.

Samodzielne przygotowanie nawozów dla roślin akwariowych nie jest trudne. Każdy w domowym zaciszu może przygotować nawóz, który będzie równie skuteczny jak nawozy firmowe sprzedawane w sklepie, ale o wiele niższej cenie.

Składniki

Do przygotowania nawozu do akwarium potrzebujemy różnych źródeł związków. Potrzebne związki możemy kupić w sklepie z odczynnikami dla chemików lub poprzez strony wysyłkowe (w trochę wyższej cenie, ale za to można nabyć mniejsze ilości). Polecam sklep Akwanawozy (http://akwanawozy.com.pl).

Do przygotowania nawozu makroelementowego będziemy potrzebować źródła azotu (KNO3 lub NH4NO3), fosforu (K2PO4), potasu (K2SO4) i magnezu (MgSO4*7H20). Przydadzą się też środki konserwujące (sorbinian potasu - E202) i zakwaszające (kwas askorbinowy - witamina C). 

Przygotowanie nawozu mikroelementowego wymaga byśmy posiadali stężony nawóz mikroelementowy. Popularny wśród akwarystów jest "Mikro" lub "Mikro Plus" firmy Intermag. Taki nawóz wystarczy rozcieńczyć w celu łatwiejszego dozowania. Można też podawać stężony (w odpowiednio mniejszych ilościach). Ważne żeby znać stężenie żelaza w stosowanym nawozie, co pozwoli nam przeliczyć ile nawozu mikro musimy dozować tygodniowo.

Do przygotowywania nawozu przydatna będzie też mini waga jubilerska. Do nabycia w internecie w cenie około 30 zł z przesyłką. Można też sobie poradzić bez wagi przyrządzając roztwory każdego składnika oddzielnie i mieszając roztwory. Będzie wtedy potrzeba więcej butelek (do każdego roztworu oddzielnie).

Nawozy przygotowujemy z użyciem wody destylowanej, z filtra RO (odwróconej osmozy) lub zwykłej przegotowanej i ostudzonej wody. Niektóre filtry RO stosowane w domu mają dodatkowo uzdatniacz, który wprowadza związki magnezu i wapnia. Woda z takiego filtra nie nadaje się do przyrządzania nawozu, gdyż zawiera nieznane ilości związków. Trochę lepsza jest zwykła przegotowana woda (o ile znamy jej parametry). Woda w kranie zawiera zwykle spore ilości związków wapnia, ale może też zwierać azotany (NO3) i/lub fosforany (PO4). Najlepsza jest woda destylowana (do nabycia na stacji benzynowej) lub woda z filtra RO bez uzdatniaczy.

Obliczenia potrzebnych ilości

Żeby zdecydować jakie ilości nawozów musimy wiedzieć ile danego składnika musimy dodać do naszego akwarium. Znając wielkość akwarium i tygodniową dawkę możemy zacząć obliczenia. Jeżeli nie wiesz jakie ilości składników powinieneś dozować do akwarium, to polecam zapoznanie się z artykułem http://akwarystyka-moja-pasja.blogspot.com/2011/06/optymalne-stezenia-nawozow-dla-roslin.html.

Obliczanie składu nawozów można sobie uprościć dzięki kalkulatorowi, który napisałem. Dostępny jest online na mojej stronie palabras.pl w zakładce "Kalkulator akwarystyczny".

Przypuśćmy, że mamy akwarium 150 litrów i chcemy dozować 20mg/l NO3 na tydzień. Do dyspozycji mamy związek KNO3. Zawartość NO3 w tym związku to około 62%. Wyliczymy to patrząc na masy atomowe poszczególnych pierwiastków: K-39,0983 N-14,0067 O-15,9994, cały związek KNO3 39,0983(K)+14,0067(N)+3*15,9994(O) = 39,0983(K) + 62,0049(NO3)=101,1032.  62,0049/101,1032 = 0,6132 = 61%.

Stąd łatwo sobie wyliczymy, że 1g (1000mg) KNO3 zawiera 610mg czystego NO3. Potrzebujemy dodać 20mg/l NO3. Na 150 litrów wody potrzebujemy 150*20mg = 3000mg NO3. Potrzebujemy więc (3000/610 = 4,9) 4,9g KNO3 na tygodniową dawkę nawozu. Jednorazowo najlepiej przygotować nawóz na kilka tygodni. Na 10 dawek będzie potrzeba 49g KNO3.

Dodając KNO3 dodajemy też K (potas). Zawartość potasu w KNO3 wynosi (39,0983/101,1032=0,39) około 39%. W dodanych 4,9g (4900mg) KNO3 będzie (4900*0,39=1911) około 1900 mg K. Co da nam (1900mg/150l = 12mg/l) około 12mg/l K.

Chcąc dodać do akwarium 30mg/l K musimy dodatkowo dać 18mg/l K. Poziom potasu możemy uzupełnić za pomocą K2SO4. Obliczenia przeprowadzamy analogicznie do wcześniejszych. W ten sam sposób wykonujemy obliczenia dla pozostałych związków

Po odważaniu odpowiedniej ilości związków rozpuszczamy je w ustalonej ilości wody. Trzeba też pamiętać aby nie przygotowywać nawozów zbyt stężonych, gdyż łatwo przekroczyć maksymalną rozpuszczalność związku. W naszym przypadku wystarczy około 1,5 litra wody (150ml na dawkę tygodniową). Do tak przygotowanego nawozu dodajemy 0,2g sorbinianu potasu i około 0,5g kwasu askorbinowego na każde 0,5 litra przygotowanego nawozu.

W sieci dostępne są oczywiście kalkulatory (najczęściej w postaci arkuszy kalkulacyjnych), gdzie wystarczy wpisać objętość akwarium i ilość składnika a otrzymane stężenie zostanie obliczone. Jednym z popularniejszych jest kalkulator przygotowany przez osobę o nicku Spider72. Kalkulator ten jest bardzo pomocny przy wyliczaniu potrzebnych dawek nawozu. Dobrze jednak wiedzieć w jaki sposób oblicza się te stężenia.

Przygotowanie nawozu mikro

Nawóz mikroelementowy przygotowuje się w oparciu o gotową mieszankę (zwykle płynną) związków żelaza i innych mikroelementów. Związki te są odpowiednio przygotowane (chelatowane).

Wystarczy, że będziemy znali procentową zawartość żelaza w posiadanym koncentracie. Dla przykładu nawóz "Mikro" firmy Intermag zawiera 15g/l żelaza (1,5% Fe). Powiedzmy, że w dawce tygodniowej chcemy dać 0,5mg/l. W jednym litrze koncentratu mamy 15000mg, czyli w 1 ml mamy (15000/1000=15) 15mg żelaza. Na 150 litrów wody w akwarium potrzebujemy około (0,5mg*150 = 75mg) żelaza. Potrzebujemy więc (75/15=5) około 5ml koncentratu tygodniowo (najlepiej podawać w dawkach dziennych odmierzając strzykawką). Możemy też koncentrat rozrobić wodą, żeby łatwiej odmierzać większe dawki.

Nawóz mikro zwykle nie wymaga konserwowania i może być przechowywany nawet przez kilka miesięcy. Najlepiej przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu (światło powoduje wytrącanie się żelaza). Zwykle jest to bardzo dobra alternatywa dla drogich nawozów firmowych (100ml tego nawozu kosztuje około 5,50 zł i wystarczy do 150 litrowego akwarium na 20 tygodni).

Podsumowanie

Nawozy przygotowywane samodzielnie nie wymagają wcale tak dużej wiedzy ani doświadczenia jak się początkowo wydaje. Nawóz przygotowuje się łatwo (i tanio!) a starcza na bardzo długo. Substancje potrzebne do przygotowania nawozu nie są niebezpieczne ani toksyczne (oczywiście trzeba je chronić przed dziećmi). Nawóz można przygotować w naczyniach kuchennych (wystarczy je później opłukać).

Polecam samodzielne przygotowaniu nawozu, bo mając kontrolę nad tym co dodajemy do akwarium i w jakich ilościach łatwiej jest ustalić odpowiednie dozowanie nawozu do akwarium. Dobrym pomysłem jest przygotowanie nawozu na 5 tygodni i po tym czasie ocena efektów i korekta nawożenia (zwiększenie lub zmniejszenie dawek lub niektórych składników) na podstawie wzrostu i stanu roślin.

Małe akwarium

W małym akwarium zaszło trochę zmian. Na skutek podania zbyt małej ilości nawozów zaczęły rozpadać się rośliny. Musiałem większość z nich wyrzucić. Dosadziłem nowe z akwarium ogólnego, dolałem nawozów i już jest w porządku. 

W akwarium zamieszkały gupiki. Przeniosłem 4 sztuki z dużego akwarium. Dziś dokupiłem też dodatkowo samicę i jednego samca. Widzę też, że pływa kilka sztuk narybku. Jest też jeden mały szczupieńczyk, który ocalał mimo porządków i nie został pożarty przez gupiki.

Stan akwarium ogólnego

W akwarium ogólnym zrobiłem przycinkę w środkowej części zbiornika. Rośliny rosną bardzo ładnie. Glonów nie ma. 

Gupiki przeniosłem do małego akwarium.

Jestem bardzo zadowolony ze wzrostu roślin i ich stanu. Ostatnio rosną bardzo gęsto, mają krótkie międzywęźla, bardzo dobrze to wygląda.